Gorączka mleczna u krów jest jedną z najczęstszych chorób w przemyśle mleczarskim.
Jest to poważne zaburzenie makroelementów , które dotyka krowy mleczne w okresie przejściowym.
Na przestrzeni lat zmieniały się główne przyczyny tej choroby oraz różne możliwości jej leczenia i metody zapobiegania.
Są one bardzo dobrze akceptowane i stosowane przez lekarzy weterynarii.
Przyjrzyjmy się bliżej gorączki mlecznej, a także omówmy jej główne przyczyny i objawy oraz metody leczenia.
Rozdziały artykułu
Czym jest gorączka mleczna u krów?
Gorączka poporodowa, zwana też hipokalcemią, to choroba metaboliczna, która powstaje w wyniku niedoboru wapnia.
Krowy cierpiące na gorączkę mleczną będą miały niższy poziom wapnia we krwi.
Stan ten ujawnia się zazwyczaj w ciągu pierwszych 24 godzin po wycieleniu.
W niektórych przypadkach może to nastąpić nawet do trzech dni po wycieleniu.
Wapń odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu mięśni i układu odpornościowego krowy.
Jeśli więc poziom wapnia we krwi jest zbyt niski, nie będzie on w stanie wspomóc prawidłowego funkcjonowania komórek nerwowych i skurczów tkanki mięśniowej.
Co powoduje gorączkę mleczną
Gorączka mleczna może mieć postać kliniczną lub podkliniczną.
W przypadkach klinicznych u krów (zarówno tych z zaburzeniami chodu, jak i tych bez) stężenie wapnia we krwi będzie niższe niż 1,4 mM.
W przypadku subklinicznej gorączki mlecznej stężenie wapnia we krwi będzie wynosić od 1,4 mM do 2,0 mM.
Zasadniczo zaleca się monitorowanie poziomu wapnia we krwi przed wycieleniem.
Ważne jest, aby stymulować wzrost wchłaniania wapnia, stosując odpowiednią dietę w całym okresie poprzedzającym wycielenie.
Rzeczywiście, u wszystkich krów w okresie wycielenia występuje pewien stopień hipokalcemii.
Jednakże objawy kliniczne mają tendencję do rozwijania się dopiero wtedy, gdy stan jest już naprawdę poważny.
Krowy mają około 10 g wapnia krążącego we krwi.
Mają jednak znaczną ilość wapnia w kościach (około 6000 g) i około 100 g w postaci pożywienia w jelitach.
Pod koniec ciąży i na początku laktacji zapotrzebowanie na wapń znacznie wzrasta, co prowadzi do spadku jego poziomu we krwi.
Choć krowa potrafi przystosować się do tej zmiany poprzez zwiększenie wchłaniania wapnia z jelit i rezerw kostnych, to jednak może to nie wystarczyć.
Na zdolność krowy do regulowania poziomu wapnia we krwi wpływa wiele czynników.
Należą do nich wiek dziecka, ilość i rodzaj spożywanego pokarmu, spożycie magnezu oraz ewentualne problemy z trawieniem.
W drugim przypadku problemy takie jak kwasica lub biegunka znacznie zmniejszają ilość wapnia dostępnego do wchłaniania.
Zasadniczo starsze krowy nie będą w stanie pozyskać z kości tak dużej ilości wapnia, jak krowy młodsze.
W przypadku, gdy poziom estrogenów jest wysoki, mobilizacja wapnia ulega także znacznemu zahamowaniu.
Hipokalcemia częściej występuje u krów karmionych trawą niż u krów karmionych paszą konserwowaną, szczególnie w wilgotniejszych, zimowych okresach.
Im starsza jest krowa i im mniejsze jest jej spożycie magnezu, tym większe jest ryzyko wystąpienia u niej tej choroby.
Ponadto hipokalcemii często towarzyszą inne problemy, w tym hipomagnezemia i hipofosfatemia.
Zaraz po ocieleniu zapotrzebowanie krowy na wapń wzrasta o około 400 procent.
Dzieje się tak, ponieważ konieczne jest wsparcie produkcji siary, a w tym okresie konieczne jest dostarczanie wapnia w diecie.
Gorączka mleczna znacznie zwiększa również ryzyko wystąpienia innych chorób metabolicznych.
Należą do nich zapalenie macicy i ketoza.
Niestety, około 5% zalegających krów nie udaje się wyzdrowieć.
Jakie są objawy gorączki mlecznej?
Jak wspomniano wcześniej, głównym objawem gorączki mlecznej jest osłabienie funkcji mięśni.
Na początku normalne jest, że krowy zaczynają chodzić nieco sztywno.
Niektóre krowy, próbując utrzymać równowagę, rzucają nogami na bok.
Większość krów cierpiących na gorączkę poporodową prędzej czy później stanie się krowami leżącymi.
Często siedzą cicho i nie są w stanie wstać.
Ich sierść jest zimna, a temperatura będzie niższa niż normalnie.
Odbyt krowy zazwyczaj jest pełen kału, a odbyt zazwyczaj jest wypukły.
U niektórych krów rozwija się delikatne drżenie mięśni, w związku z czym można zaobserwować u nich drżenie, szczególnie w okolicy szyi i klatki piersiowej.
Jeśli paraliż mięśni nie zostanie leczony, będzie się pogłębiał.
W końcu krowa przewróci się na bok i nie będzie mogła już usiąść.
W tej pozycji krowa będzie wzdęta.
Niestety, jeśli odpowiednie leczenie nie zostanie udzielone w odpowiednim czasie, takie krowy zazwyczaj umierają.
Dlatego niezwykle ważne jest rozpoznanie objawów gorączki mlecznej i podjęcie działań tak szybko, jak to możliwe.
Warto również zauważyć, że krowy cierpiące na hipokalcemię kliniczną lub subkliniczną są bardziej narażone na ponowne zachorowanie w przyszłości.
Zarządzanie i zapobieganie gorączce mlecznej u krów
Zdecydowanie zaleca się zawsze stosowanie odpowiedniego zarządzania w połączeniu z działaniami zapobiegawczymi.
Rzeczywiście, wszystkim przypadkom gorączki mlecznej można zapobiec.
Na przykład, należy unikać hodowania krów lub ogierów, u których występowały nawracające przypadki gorączki poporodowej.
Ważne jest również, aby nie dopuścić do ich nadmiernego utycia.
Badania wykazały, że krowy ze znacznym pogorszeniem kondycji ciała są znacznie bardziej narażone na wystąpienie gorączki poporodowej .
Dlatego krowy muszą mieć zapewnioną odpowiednią ilość ruchu.
Kolejnym kluczowym czynnikiem jest dieta krowy.
Oprócz zapewnienia krowom odpowiedniej diety, należy im również dostarczyć odpowiednią ilość magnezu.
Jest to jeszcze ważniejsze w późnych etapach ciąży.
Krowom należy podawać suplementy magnezu zarówno przed, jak i po wycieleniu.
W okresie zasuszenia spożycie wapnia powinno być utrzymane na poziomie poniżej 50 g dziennie, a jeśli to możliwe, poniżej 20 g.
Pomoże to zwiększyć efektywność wchłaniania wapnia i jego mobilizacji.
Następnie, tuż przed okresem wycielenia, dawkę tę należy zwiększyć.
Zaleca się również unikanie podawania krowom pasz o wysokiej zawartości fosforu.
Niektóre badania wykazały również, że w przypadku diety bogatej w sód i potas może występować większa zapadalność krów na gorączkę poporodową.
W związku z tym zaleca się ograniczenie spożycia potasu, szczególnie w okresie zasuszenia i po wycieleniu.
Krowa, u której podejrzewa się gorączkę poporodową, wymaga odpowiedniej opieki i leczenia.
Leczenie gorączki mlecznej u krów
Przede wszystkim należy zwrócić się o pomoc lekarską, aby można było ocenić stan krowy i postawić diagnozę.
Przed podjęciem próby leczenia krowy zaleca się pobranie próbki krwi.
Może się to okazać niezwykle pomocne w niedalekiej przyszłości, gdy krowa nie zareaguje na leczenie tak dobrze, jak oczekiwano. Wówczas będzie można przeanalizować próbkę krwi i lepiej ocenić inne metody leczenia.
Najczęstszym sposobem leczenia gorączki mlecznej jest powolny dożylny wlew boroglukonianu wapnia.
Dawkę 8–14 g podaje się zazwyczaj w momencie wystąpienia pierwszych objawów klinicznych.
W Wielkiej Brytanii i Irlandii preferowane są produkty zawierające boroglukonian wapnia, często z dodatkiem magnezu i fosforu.
Aby zwiększyć wchłanianie, roztwór należy podgrzać do temperatury zbliżonej do temperatury ciała krowy.
Około 85% krów reaguje dobrze już po jednym zabiegu.
W większości przypadków krowy, które leżały w łóżku z powodu gorączki poporodowej, są w stanie podnieść się w ciągu kilku minut od podania leku, podczas gdy innym udaje się to dopiero po kilku godzinach.
Uważa się, że dożylna terapia mająca na celu szybkie zwiększenie poziomu wapnia w organizmie krowy ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu syndromowi zalegania u krów.
Warto również wspomnieć, że sukces takiego leczenia w dużej mierze zależy od starannej pielęgnacji krowy.
Następnie należy podeprzeć krowę, utrzymać ją w pozycji mostkowo-leżącej i zapewnić jej jak najwięcej ciepła.
Następnie należy ostrożnie obrócić krowę tak, aby leżała po przeciwnej stronie niż ta, po której pierwotnie została znaleziona.
Proces obracania najlepiej przeprowadzać co kilka godzin.
Ważne jest również zapewnienie krowie odpowiedniego schronienia, ciepła i pożywienia.
Nogi krowy należy od czasu do czasu masować.
W przypadku braku pozytywnej odpowiedzi w ciągu sześciu godzin, diagnozę należy ponownie ocenić.
Można podać kolejny wlew dożylny wapnia.
Nawroty gorączki mlecznej zdarzają się w jednej czwartej przypadków.
Podany wapń zostanie wydalony z organizmu krowy po dwunastu godzinach.
W związku z tym przypadki nawrotów występujących w odstępach 18–24 godzin są często leczone w ten sam sposób.
W ciężkich przypadkach może zaistnieć konieczność oddania cielęcia.
Uważa się również za rozsądne zbadanie poziomu wapnia we krwi u krów, które niedawno się wycieliły.
Wniosek
Zarówno kliniczna, jak i subkliniczna hipokalcemia często prowadzi do wielu innych problemów u krów.
Do problemów tych zalicza się m.in. powolne lub trudne porody, zatrzymanie łożyska, ketozę, zapalenie gruczołu mlekowego, zakażenia macicy i zespół stłuszczenia wątroby.
Z czasem u krów może dojść do zmniejszenia wydajności mlecznej oraz do wtórnych urazów kości, mięśni i nerwów.
Jak w przypadku każdej innej choroby lub schorzenia krów, ważne jest zachowanie ostrożności i zawsze zasięgnięcie porady lekarza weterynarii.
Obecnie możliwe jest również udoskonalenie zarządzania bydłem i jego ogólnym dobrostanem dzięki rozwojowi urządzeń agrotechnicznych, np. dzięki różnym produktom wspomagającym wycielanie Moocall, w które można zainwestować.
Czujnik wycieleń Moocall jest szczególnie przydatny, ponieważ umożliwia monitorowanie krów ciężarnych i powiadamia o zbliżającym się terminie wycielenia.
Urządzenie nie będzie w stanie wykryć, czy krowa cierpi na gorączkę poporodową.
Śmiertelność cieląt ulega jednak znacznemu zmniejszeniu, jeżeli poród cieląt wiąże się z mniejszą liczbą powikłań.
Gdy cielę się urodzi, będziesz w stanie znacznie lepiej ocenić jego stan zdrowia bezpośrednio po narodzinach.
